سرنوشت بازار خودرو در شب عید چه می شود؟

بازار خودرو در آستانه شب عید، تحت‌تأثیر شوک‌های اقتصادی، کاهش تولید و عقب‌ماندگی دلاری، وارد مرحله‌ای متفاوت و پرریسک شده است.

شوک‌های اقتصادی و جایگاه بازار خودرو

در همین راستا، خبرنگار «آخرین خودرو» در مصاحبه‌ای با کیاداوود اسفندیاری، کارشناس اقتصادی، درباره وضعیت بازار خودرو، روند قیمت‌ها در آینده و به‌ویژه شرایط بازار شب عید به گفت‌وگو پرداخت. اسفندیاری در ابتدای این مصاحبه با اشاره به فشارهای اقتصادی واردشده به جامعه تأکید کرد که مردم در این مدت شوک‌های بسیار زیادی را متحمل شده‌اند و شاید یکی از کم‌اهمیت‌ترین آن‌ها، شوک بازار و قیمت خودرو باشد. او در پاسخ به این پرسش که پیش‌بینی‌اش از وضعیت بازار خودرو در پایان سال جاری و شب عید چیست، تلاش کرد جایگاه این بازار را در میان سایر شوک‌های اقتصادی تحلیل کند و تصویری مقایسه‌ای از اثرگذاری آن ارائه دهد.

مقایسه شوک خودرو با شوک‌های معیشتی

این کارشناس اقتصادی معتقد است اهمیت خودرو در برابر شوک‌هایی که به مردم وارد شده، به‌مراتب کمتر از آن چیزی است که در فضای عمومی تصور می‌شود. به گفته اسفندیاری، حتی اگر از منظر اقتصادی به موضوع نگاه کنیم، شوک ۱۳۳ درصدی افزایش قیمت نان یا افزایش چندصددرصدی قیمت کالاهای اساسی مانند روغن، گوشت و تخم‌مرغ، فشار بسیار سنگین‌تری را به خانوارها تحمیل کرده است. در چنین شرایطی، قیمت خودرو در مقایسه با این اقلام، شوک آن‌چنانی به جامعه وارد نکرده و عملاً در اولویت دوم یا حتی سوم تصمیم‌گیری خانوارها قرار گرفته است. همین مسئله باعث شده نگاه افکار عمومی به بازار خودرو تا حدی تغییر کند.

عقب‌ماندگی دلاری بازار خودرو

اسفندیاری در ادامه تحلیل خود به موضوع قیمت دلاری خودرو اشاره می‌کند و می‌گوید از این منظر نیز بازار خودرو همچنان عقب است. به باور او، مقایسه قیمت خودرو با نرخ ارز نشان می‌دهد که خودرو به‌اندازه بسیاری از کالاها و خدمات دیگر رشد نکرده است. همین عقب‌ماندگی دلاری موجب شده بخشی از افرادی که پیش‌تر خرید خود را به آینده موکول کرده بودند، اکنون وارد بازار شوند یا در آستانه ورود قرار بگیرند. این رفتار، بیش از آن‌که ناشی از هیجان باشد، ریشه در نگرانی نسبت به آینده عرضه و تحولات تولید در بازار خودرو دارد.

رفتار جدید خریداران در بازار خودرو

به گفته این کارشناس اقتصادی، ورود خریداران به بازار خودرو در شرایط فعلی، الگوی متفاوتی نسبت به دوره‌های گذشته دارد. در حال حاضر، تقاضا نه به‌صورت ناگهانی و انفجاری، بلکه به‌تدریج و با احتیاط شکل گرفته است. خریداران بیشتر به دنبال حفظ قدرت خرید خود هستند و کمتر نگاه سرمایه‌ای کوتاه‌مدت به بازار خودرو دارند. این وضعیت باعث شده بازار در ظاهر آرام به نظر برسد، اما در لایه‌های زیرین، نشانه‌هایی از تغییرات مهم در حال شکل‌گیری باشد که می‌تواند در ماه‌های آینده خود را نشان دهد. به بیان ساده‌تر مردم خریدهای اساسی‌تر خود را  در اولویت قرار می‌دهند و خرید خودرو را به آینده موکول می‌کنند مگر اینکه به هر دلیلی نیاز مبهمی به خرید خودرو داشته باشند و قصد مصرف فوری داشته باشند.

احتمال تکرار تجربه کاهش تولید پس از سال ۹۶

اسفندیاری با یادآوری تجربه سال‌های گذشته، نسبت به تکرار سناریوی کاهش تولید خودرو هشدار می‌دهد. او به اتفاقی اشاره می‌کند که پس از سال ۹۶ رخ داد؛ زمانی که تولید خودرو از حدود یک‌میلیون و چهارصد هزار دستگاه به کمتر از ۸۰۰ هزار دستگاه در سال ۹۸ رسید. به اعتقاد او، شرایط کنونی شباهت‌های قابل‌توجهی با آن دوره دارد و اگر روندهای فعلی ادامه پیدا کند، احتمال کاهش شدید تولید در ماه‌های آینده دور از انتظار نخواهد بود. این مسئله می‌تواند تعادل عرضه و تقاضا در بازار خودرو را بر هم بزند.

نقش تنگنای ارزی و مشکلات لجستیکی

به باور این کارشناس اقتصادی، تنگنای ارزی یکی از اصلی‌ترین عوامل فشار بر تولید خودرو است. محدودیت‌های ارزی، تأمین قطعات و مواد اولیه را با دشواری مواجه کرده و زنجیره تولید را تحت تأثیر قرار داده است. در کنار این موضوع، مشکلات لجستیکی و موانع مرتبط با حمل‌ونقل نیز به چالش‌های موجود افزوده شده‌اند. مجموعه این عوامل باعث شده هزینه تولید افزایش یابد و توان خودروسازان برای حفظ سطح تولید کاهش پیدا کند؛ موضوعی که مستقیماً بر آینده بازار خودرو اثرگذار خواهد بود.

کاهش تولید و پیامدهای آن برای بازار خودرو

اسفندیاری پیش‌بینی می‌کند که در نتیجه تداوم این شرایط، تولید خودرو در ماه‌های آینده به‌شدت کاهش پیدا کند. چنین کاهشی می‌تواند بازار خودرو را با کمبود عرضه مواجه کند و زمینه‌ساز افزایش فشار قیمتی شود. هرچند در حال حاضر، این فشار به‌طور کامل در بازار نمایان نشده، اما نشانه‌های آن به‌تدریج در حال ظهور است. به همین دلیل، تحلیل آینده بازار خودرو بدون در نظر گرفتن وضعیت تولید، تصویری ناقص و گمراه‌کننده خواهد بود.

خرید مصرفی یا سرمایه‌گذاری؟

در جمع‌بندی این تحلیل، اسفندیاری تفکیک روشنی میان خرید مصرفی و سرمایه‌گذاری در بازار خودرو قائل می‌شود. به گفته او، اگر خرید خودرو با هدف مصرف انجام شود، شرایط فعلی می‌تواند زمان مناسبی برای اقدام باشد. با این حال، برای سرمایه‌گذاری، بازار خودرو گزینه مطلوبی محسوب نمی‌شود. او تأکید می‌کند که در شرایط کنونی، سرمایه‌گذاران می‌توانند گزینه‌های دیگری را به‌عنوان جایگزین انتخاب کنند؛ چراکه ریسک‌های موجود در بازار خودرو، بازدهی آن را با ابهام جدی مواجه کرده است.