کمبود قطعات؛ پاشنه آشیل خودروهای وارداتی در ایران

با باز شدن دوباره مسیر واردات خودرو از سال گذشته، خیابان‌های ایران بار دیگر میزبان خودروهایی به‌روز، متنوع و جذاب از برندهای چینی، اروپایی و آسیایی شده‌اند. اتفاقی که برای بخشی از بازار و مصرف‌کنندگان، نویدبخش خروج از انحصار و افزایش حق انتخاب بود. اما همزمان با افزایش تعداد این خودروها، یک نگرانی قدیمی دوباره پررنگ شده است: تامین قطعات و لوازم جانبی خودروهای وارداتی.

واردات آزاد شد، اما نگرانی‌ها باقی ماند

هرچند سیاست‌گذار تلاش کرده با تدوین مقررات، واردکنندگان را ملزم به تامین قطعات و ارائه خدمات پس از فروش کند، اما در عمل همچنان تردیدهای جدی در بازار وجود دارد. خریداران می‌پرسند آیا این تنوع بالای خودروهای وارداتی که امروز در بازار می‌بینیم، در سال‌های آینده نیز از نظر قطعات مصرفی و یدکی پشتیبانی خواهند شد یا خیر؟

واقعیت این است که در موج جدید واردات، طیف نسبتا گسترده‌ای از خودروهای چینی و اروپایی وارد کشور شده‌اند؛ از برندهای شناخته‌شده گرفته تا نام‌هایی که حتی برای فعالان بازار نیز چندان آشنا نیستند. همین موضوع، ریسک دسترسی به قطعات اصلی و استاندارد را افزایش می‌دهد.

نگرانی درباره قطعات، در مورد خودروهای پلاک ملی و منطقه آزاد شدت و شکل متفاوتی دارد. در واردات رسمی با پلاک ملی، حداقل روی کاغذ یک شرکت واردکننده و یک شبکه خدمات پس از فروش وجود دارد. خریدار می‌داند در صورت بروز مشکل، مرجعی مشخص برای پیگیری دارد؛ حتی اگر این خدمات در عمل با چالش‌هایی همراه باشد.

اما در مورد خودروهای منطقه آزاد، شرایط متفاوت است. در بسیاری از موارد، واردکننده یک شخص حقیقی یا مجموعه‌ای کوچک است که صرفا فرآیند واردات را انجام داده و تعهدی در قبال خدمات پس از فروش یا تامین بلندمدت قطعات ندارد. همین موضوع باعث شده نگرانی درباره خوابیدن خودرو یا هزینه‌های بالای تعمیر، در این بخش از بازار به‌مراتب جدی‌تر باشد.

«خوابیدن خودرو»؛ واقعیت یا بزرگ‌نمایی؟

نکته مهمی که اغلب فعالان بازار و تعمیرکاران نیز به آن اذعان دارند این است که تاکنون خودرویی صرفا به دلیل نبود قطعه، برای مدت طولانی از حرکت بازنمانده است. اما مسئله اصلی، «اصل دسترسی» نیست؛ بلکه زمان و قیمت تامین قطعه است.

بسیاری از تعمیرکاران عنوان می‌کنند که قطعات مورد نیاز خودروهای وارداتی را در مدت کوتاهی از بازارهایی مانند دبی تهیه می‌کنند. این موضوع اگرچه از یک سو خیال مشتری را بابت خوابیدن خودرو راحت می‌کند، اما پرسش‌های مهم دیگری را به‌همراه دارد:

• آیا قطعه تهیه‌شده اصلی و استاندارد است؟
• با چه قیمتی به دست مصرف‌کننده ایرانی می‌رسد؟
• اختلاف قیمت قطعه اصلی با نمونه‌های متفرقه چقدر است؟

در بازاری که نظارت مستقیم خود کمپانی‌های مادر وجود ندارد، تشخیص قطعه اصلی از غیراصلی برای مصرف‌کننده نهایی کار ساده‌ای نیست.

یکی از مهم‌ترین دلایل تداوم این نگرانی‌ها، عدم حضور مستقیم خودروسازان خارجی در ایران است. وقتی نمایندگی رسمی و فعال یک برند وجود نداشته باشد، زنجیره تامین قطعات نیز ناچارا غیرشفاف، پرهزینه و وابسته به واسطه‌ها می‌شود.

در چنین شرایطی، واردکنندگان و بازار آزاد نقش اصلی را در تامین قطعات ایفا می‌کنند؛ نقشی که گاه به افزایش قیمت، کاهش کیفیت و سردرگمی مصرف‌کننده منجر می‌شود. به همین دلیل، بسیاری از خریداران خودروهای وارداتی، حتی پیش از خرید، دغدغه‌ای جدی درباره آینده نگهداری خودروی خود دارند.

بازگشت خودروهای وارداتی به بازار ایران، بدون تردید یک اتفاق مثبت برای تنوع و رقابت است؛ اما تا زمانی که مسئله تامین پایدار و شفاف قطعات حل نشود، این بازار همچنان با ریسک همراه خواهد بود.

نگرانی امروز خریداران نه این است که آیا قطعه پیدا می‌شود یا نه، بلکه این است که قطعه با چه کیفیتی، در چه زمانی و با چه قیمتی به دستشان خواهد رسید. نظر شما در این خصوص چیست؟ نظرات ارزشمند خود را از طریق بخش دیدگاه‌ها با ما و کاربران چرخان در میان بگذارید.

مطالب مرتبط:

کپی لینک لینک کپی شد